انقالب آزاد ی ان ی ران یا
زن زندگ ی آزاد ی
دون ی فر ئی خو
در دام باور ها
قبل از آن که مفهوم دام باور ها را با هم مرور کن می بگذار ید یک داستان معروف را یک
بار د گر ی با هم مرور کن یم : گروه ی از محققان پنج می مون را در قفس ی گذاشتند و در وسط
قفس کی نردبان که باال ی آن مقدار ی موز گذاشته شده بود قرار دادند
هر بار که م ی ی مون از نردبان باال رفت، دانشمندان م ی مون ی ها گر ید را با دوش آب سرد
سیخ کردند. پس از مدت ی، هر م ی مون که از نردبان باال رفت م ی مون ی ها گر ید یم ی مون را
که از نردبان باال رفته بود را کتک زدند. پس از مدت ی، هیچ می ی مون گر ید جرات ا ی نکه از
نردبان باال رود را نداشت، گرچه وسوسه او بس ار ی قی عم بود
محققان تصم یم گرفتند یکی از م ی مون ها را با م ی مون یدی جد عوض کنند. م ی مون تازه
نی اول ی کار که م ی کند به سمت موز از نردبان باال م ی رود. ول ی ناگهان بق یه می مون ها
ی رو او م ی زند یر و او را محکم کتک م ی زنند
○ پس از چند بار کتک خوردن، م ی مون تازه وارد فرام ی
رد یگ که نبا ی ست ی از نردبان باال برود، اما هرگز نم ی داند
چرا؟
می مون دوم جا نی گز ی یم شود و همان وضع ادامه م ی
ابد ی ی . م مون اول هم در کتک زدن م ی مون دوم همکار ی
یم کند. م ی مون سوم جا نی گز ی یم شود و همان وضع
کتک زدن ادامه م ابد ی ی . م مون چهارم جا نی گز ی یم شود
و همچنان کتک زدن هر م ی ی مون که از نردبان باال م ی
رود ادامه دارد. م ی مون نجم پ هم جا نی گز ی یم شود و
کتک زدن و کتک خوردن همچنان ادام ه ابد یم
حاال آنچه مانده م ی مون ی ها یدی جد هستند که حت ی هیچ کدامشان دوش آب سرد را هرگز
تجربه نکرده اند، ول ی همچنان هر م ی ی مون که از نردبان باال م ی رود را کتک م ی زنند. اگر
ممکن بود از م ی مون ها پرسش شود چرا آنان ی را که از نردبان باال م ی روند را کتک م ی
زنند، جواب م ی توان ست نیا باشد: من نم ی،دانم همه هم نی کار را م ی کنند. جمله ا ی که
متاسفانه برا ی همه ما آشناست
مفهوم پاراد ی گما (واژه ا ی ی ی ونان که در انگل یسی پارادا می خوانده م ی شود) م ی تواند
داستان باال را توض حی دهد: هر فرد ای جامعه ا ی «واقع ات ی» پی رامون خود را در چارچوب
مفروضات، پ شی دانسته ها و پ شی فرض ها ی خود درک و تحل لی یم کند
پارادا می کی مجموعه از باورها و پ شی فرض ها و ارزش هاست که ممکن است زمان ی به
کی لی دل منطق ی بوجود آمده باشند اما به دال یل غی رمنطق ی ته نش ین شده باشند و سپس، از
قی طر آموزش ها ی رسم ی و غ ی ررسم ی آنقدر تکرار م ی شوند که برا ی ما به صورت
چارچوب یی ها «یهی بد» در م ند یآی
■به احتمال خ یلی یز،اد پارادا می ها در زمان شکل گ یری به خاطر ا ین که موفق بوده اند و
کی مساله را به خوب ی حل کرده اند (جلوگ یری )از آب سرد در ذهن ما پا دار ی یم شوند اما
زمان ی کی که پارادا می شکل گرفت همچنان در ذهن ما باق ی یم ماند ولو ا ی نکه گر ید
کارآمد نباشد. چرا؟ چون تبد لی به پ شی فرض ها ی یهی بد شده است
ی مرد یم خواست با گذاشتن انگشت خود در
سوراخ سد شکسته را حفظ کند
پارادا می ها باعث م ی شوند که ما کور شو یم ! بگذار دی مثال بزنم. زمان ی که شرکت معروف
آمازون (که آن موقع کی کسب وکار نوپا و ناشناخته بود) ادعا کرد که م ی خواهد بزرگ
نی تر کتاب فروش ی آنال نی ای دن شود رقبا ی ی سنت او خند دند ی و برخ ی نیز رسما در روزنامه
ها گفتند که آرزو بر جوانان ع بی ست ین . اما بعدها به شدت تنب هی شدند چرا؟ چون پارادا یم
ی قبل کامال چشم ها ی آنان را بسته بود
حاال هم قصه ا نی ی ها لی فس مغز پوس ده ی مانند عل ی خامنه ای ،ها ها ی زد ی و جنت ی هاست که
اصال درک نم ی کنند که پاراد ی ها می یمی قد گر ید ی برا نسل امروز کارساز ن ست ی و با ا ین
ری بگ ببند ها و قتل ی ها عمد و جنا ی تکارانه نخواهند توانست جلو ی جبر زمان را بگ رند ی
همانطور که م ی دان ی،م ی ران ی ما ا،ان مانند تمام جهان، در دو ای سه هزار سال تار یخ خود
هرگز دخالت ی در انتخاب دولت ی ها خود نداشته ا یم . دولت ی ها ما هم شه ی کی قلدر شمش یر
کش بود که م ی توانست قلدر شمش ری کش قبل ی را کشته و رو ی تخت پادشاه ی بنش ند ی و
طرفداران و ی اران قلدر ق ی بل را کشته و با ا جاد ی رعب و وحشت در کشور حکومت کند و
هرکس ب ی شتر و بهتر چاپلوس ی کرد مورد سخاوت قرار گ ی،رد ی تا ا نکه قلدر د ی گر ی دا یپ
شود تا شاه را کشته و خودش شاه شود و ا نی قصه هزاران سال است که کم و ب یش نه
فقط در ا ی،ران بلکه در تمام جهان به هم نی صورت بوده ا ست و حت ی در ا ین ای صد
ست ی دو سال اخ ری هم که قانون اساس ی و حاکم تی قانون و اجرا ی عدالت و غ ره ی تحول
ی،افته هنوز هم روش ی ها قلدر ی و چاپلوسان اطراف قلدر و مجازات ی اران بی رق با درجات
متفاوت در کشور ی ها مختلف در جر ان ی است. آر ی، امروز رئ یس جمهور در اتاق
کنفرانس شمش ری ی نم کشد تا کس ی را که با او مخالفت م کند ی بکشد، اما او را اخرا ج
کند یم و سع ی کند یم او نتواند کار خوب ی بدست آورد و فق ری شود تا درس ی ی برا ید گران
.باشد ای با انتشار اخبار دروغ در باره او شخص تی و شهرت او را ترور م کند ی و در رژ یم
یی ها ید کتاتور ی مانند ا ران ی و روس هی و کره شمال ی و بس ی ار ی گر ید دستور کشتن هم
صادر م ی کنند . تحول ادامه دارد و اشت اق ی به تمدن هرچه ب ی شتر و جامعه باز تر و عادالنه
تر ادامه دارد و هر نسل نسبت به مقدار حس مسئول تی اجتماع ی و کار و کوشش خود
پی شرفت خواهد کرد
امروز در ا ی،ران یکی که از جوان نی تر ملت ی ها ،جهان است ی عن ی حدود هفتاد در صد از
تی جمع هشتاد م ون یلی ما ز ری سن س ی سال هستند که ی عن ی پنجاه و شش م ون یلی ریز سن
یس سال هستند و از ا نی پنجاه و شش م ون یلی حدود ب ست ی و پنج م ون یلی نیب نی سن پانزده
سال تا س ی سال هستند که دسترس ی به موبا لی و شبکه ی ها اجتماع ی ی برا شان آسان است
و در ا نی ده سال گذشته جوانان ما از طر قی نی هم شبکه ی ها اجتماع ی نحوه زندگ ی، لباس
پوش ی،دن آداب و معاشرت، و درجه آزاد ی را در جوامع ل ی برال دمکرات و آزاد اروپا و
آمر کا ی و کانادا و استرال ای و ژاپن و حت ی ترک هی و امارات د ده ی ا ند و آنرا با تمام وجود م ی
طلبند و م ی خواهند و حت ی ی برا شان قابل درک ن ست ی که چرا چن نی آزاد ی یی ها !را ندارند
بدنبال ا ی،شان هی بق پنجاه و شش م ون یلی ریز سن س ی ،سال ی عن ی حدود س ی ون یلیم گر ید
هستند که حت ی از ا نی ست یب و پنج م ون یلی هم آگاه تر و جلوتر خو اهند بود و ه چی ی درک از
علل اختناق و رژ می ی اس یس ندارند و فقط م ی خواهند بتوانند شلوارک کوتاه و ت یی شرت و
کفش کتان پوش ده ی و دست در دست دوستان دختر و پسر خود شاد و شنگول بدنبال درس و
کار و زندگ ی خود باشند. آنوقت برا ی این پنجاه
ون یلیم نسل جوان است که فس لی یی ها انند م
ی عل خامنه ها یا ها ی زد ی و و جنت ها ی یم
خواهند محدود تی جاد یا کنند و ا ی شان را
مانند جوامع تار کی و عقب مانده س صد ی سال با گذاشتن میخواست مانند همان مثل است که مردی این .نگاهدارند عثما نیها پیش توان پیش کره زمین روی قدرتی انگشت خود در سوراخ سد شکسته را حفظ کند. هیچ